Μετάφραση ετικετών: το σημείο που ο έλεγχος συμμόρφωσης δεν φτάνει

Μια εταιρεία που προετοιμάζεται για εξαγωγική δραστηριότητα κάνει τη σωστή κίνηση και αναθέτει σε σύμβουλο τον έλεγχο της ετικέτας. Η ομάδα του συμβούλου διαβάζει το ελληνικό κείμενο, επιβεβαιώνει ότι οι ισχυρισμοί ευσταθούν, και υπογράφει. Στη συνέχεια το κείμενο δρομολογείται προς μετάφραση ώστε να ταξιδέψει στην αγορά προορισμού.

Η ομάδα του συμβούλου ελέγχει τη γλώσσα-πηγή. Ο ισχυρισμός όμως θα κριθεί στη γλώσσα-στόχο και μάλιστα από αρχή που διαβάζει άλλη γλώσσα και εφαρμόζει άλλες συμβάσεις. Η μετάφραση ετικετών είναι το σημείο όπου ο ισχυρισμός ξαναγράφεται, και συνήθως είναι το σημείο της διαδρομής όπου δημιουργούνται επικίνδυνα κενά για τον κατασκευαστή και για την τύχη του προϊόντος του.

Τι κρίνεται πραγματικά

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 528/2012 απαιτεί άδεια για κάθε βιοκτόνο προϊόν πριν διατεθεί στην αγορά, και τα απολυμαντικά επιφανειών ανήκουν στον Τύπο Προϊόντων 2. Ο ορισμός του βιοκτόνου στηρίζεται στη σύνθεση και στον σκοπό για τον οποίο ο κατασκευαστής διαθέτει το προϊόν: την καταστροφή, την αποτροπή, την εξουδετέρωση ή τον έλεγχο επιβλαβών οργανισμών, με μέσα πέραν της απλής φυσικής ή μηχανικής δράσης. Η ετικέτα είναι το έγγραφο στο οποίο ο σκοπός αυτός δηλώνεται δημόσια.

Ο κανονισμός ισχύει το ίδιο σε κάθε κράτος μέλος. Το εμπορικό λεξιλόγιο με το οποίο κινείται η κάθε αγορά γύρω από τον κανονισμό δεν είναι το ίδιο. Ορισμένες γλώσσες έχουν αναπτύξει όρους που παραπέμπουν σε υγιεινή χωρίς να ταυτίζονται με τον ρυθμιζόμενο όρο, και ο κλάδος τους χρησιμοποιεί συστηματικά επειδή δεν είναι νομικά κατοχυρωμένοι. Άλλες γλώσσες, ανάμεσά τους και τα ελληνικά για ορισμένες κατηγορίες, δεν διαθέτουν τέτοιον όρο. Ο μεταφραστής που ψάχνει το πλησιέστερο αντίστοιχο βρίσκει τον μόνο διαθέσιμο, ο οποίος τυχαίνει να είναι ο ρυθμιζόμενος.

Τα ρήματα δεν είναι διακοσμητικά

Ένα προϊόν που εξοντώνει μικρόβια δηλώνει καταστροφή επιβλαβούς οργανισμού, δηλαδή ακριβώς την πρόθεση που περιγράφει ο ορισμός. Ένα προϊόν που απομακρύνει μικρόβια δηλώνει ασθενέστερο ισχυρισμό.

Η επιλογή του κατασκευαστή ανάμεσα στα δύο δεν είναι υφολογική, και δεν είναι ούτε παραθυράκι. Αντανακλά τη σύνθεση του προϊόντος και τον φάκελο που το συνοδεύει. Ο μεταφραστής βλέπει μόνο το κείμενο. Χωρίς πρόσβαση στη σύνθεση και στον φάκελο του προϊόντος, δεν έχει τρόπο να ξέρει αν το ρήμα που θα επιλέξει περιγράφει ακόμη το ίδιο προϊόν. Ένα ρήμα που ακούγεται πιο εμπορικό στα ελληνικά μπορεί να δηλώνει δράση την οποία ο κατασκευαστής δεν έχει τεκμηριώσει πουθενά.

Πώς φαίνεται σε πραγματικό έργο

Σε πρόσφατη μετάφραση από τα ιταλικά, ο κατασκευαστής ενός προϊόντος υγιεινής για κλιματιστικά χρησιμοποιούσε συστηματικά έναν μη κατοχυρωμένο εμπορικό όρο και απέφευγε τον ρυθμιζόμενο, ενώ στο σώμα του κειμένου περιέγραφε απομάκρυνση μικροβίων και όχι εξόντωση. Η συνέπεια ήταν ορατή σε δύο διαφορετικά έγγραφα.

Η προφανής ελληνική απόδοση, εκείνη που χρησιμοποιεί πραγματικά η αγορά για αυτή την κατηγορία προϊόντος, ήταν το «απολυμαντικό». Είναι σωστή μετάφραση με τα κριτήρια της μετάφρασης. Μεταφέρει όμως το προϊόν σε κατηγορία που ο ίδιος ο κατασκευαστής είχε αποφύγει με συνέπεια στη δική του γλώσσα, και ενεργοποιεί ερώτημα αδειοδότησης προς τον ΕΟΦ που δεν υπήρχε πριν φύγει το αρχείο για μετάφραση.

Τι κάναμε και τι δεν κάναμε

Δεν αποφασίσαμε εμείς. Ο μεταφραστής δεν κρίνει αν ένα προϊόν είναι βιοκτόνο, ούτε διαθέτει την αρμοδιότητα να το κάνει. Αυτό που κάναμε ήταν να σταματήσουμε πριν την παράδοση, να θέσουμε το ερώτημα εγγράφως, και να ζητήσουμε είτε αριθμό άδειας είτε ρητή επιβεβαίωση ότι ο πελάτης δεν επιθυμεί τέτοιον ισχυρισμό. Δίπλα, δώσαμε αποδόσεις που ξεχωρίζουν το προϊόν από το καθαριστικό χωρίς να δηλώνουν βιοκτόνο δράση.

Το ερώτημα γεννιέται μόνο αν κάποιος υποθέσει ότι ο συντάκτης του πρωτοτύπου είχε λόγο να διαλέξει τη λέξη που διάλεξε, και σταματήσει όταν δεν βρίσκει τον λόγο. Αυτή τη στάση κρατάμε στα κείμενα που συνοδεύουν προϊόντα προς νέες αγορές, στα τεχνικά φυλλάδια όπως και στις περιγραφές προϊόντων για το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπου η ίδια λέξη διαβάζεται από τον καταναλωτή και από την αρχή ελέγχου.

Αν ετοιμάζετε ετικέτες ή περιγραφές προϊόντων για εξαγωγή, επικοινωνήστε μαζί μας για έλεγχο ορολογίας που σημειώνει τα σημεία τα οποία χρειάζονται επιβεβαίωση από τον σύμβουλό σας, πριν τα αρχεία φύγουν στο τυπογραφείο.

Το παράδειγμα παρουσιάζεται ανωνυμοποιημένο. Το κείμενο δεν συνιστά νομική συμβουλή. Τα ρυθμιστικά ζητήματα ελέγχονται από τον αρμόδιο σύμβουλο κάθε εταιρείας.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΕ) 528/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση βιοκτόνων, άρθρο 3. EUR-Lex, CELEX 32012R0528.
• Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA), Τύποι Προϊόντων, Ομάδα 1 (Απολυμαντικά), Τύπος Προϊόντων 2.